Гүржі жеріндегі қыпшақтар ізі

Гүржі жеріндегі қыпшақтар ізі

Еуразия құрлығында бабаларымыздың табаны тимеген жер жоқ шығар. Олардың басым бөлігі көне тариxи карталарда көрініс тапқан. Мәселен 1118 жылы Дешті Қыпшақтың xаны Артық Сарыxанұлы Грузия патшасы Дәуіттің (Давид 4) шақыруымен 40 мың сарбазын бастап барып, гүржілерді талқандауға келген селжұқ-түркілер мен парсылардың 300 мың әскеріне соққы берген. Тариxта ол – Дидгория шайқасы деген атпен сақталды. Сол ұлы бабаларымыздың, қазіргі Кавказ, Грузия жеріне енуі осы оқиғадан басталған. Біз баяндайтын көне картада сол жерлердегі қыпшақ атаулы жер-су аттарының…

Толығырақ

Кетбұғы күйші мен Жошы хан

Кетбұғы күйші мен Жошы хан

«Тарих тағылымы Сапар Ысқақовпен» жобасының кезекті санында – Кетбұға туралы әңгіме тарқатпақпыз. Қазақ тарихында Кетбұғаның есімі ержүрек батыр, дәулескер күйші, қабырғали би, әділетті хан кеңесшісі ретінде белгілі. Найман тайпасынан шыққан Кетбұғаның «Ақсақ құлан» күйі тарихтан жеткен ұлы мұра. Көптеген тарихи деректерде Кетбұғаның өмір сүрген кезеңі туралы әртүрлі нұсқалар айтылады. Дегенмен оның Шыңғысхан заманында өмір сүргендігі анық. Моңғолдардың әскери жорықтарынан соң, дешті қыпшақ даласына Жошыхан иелік еткен. Осы тұста басқыншылық жорықтарға белсене қатысып, ірі әскери басшылық қызмет…

Толығырақ

Қыпшақ тілінің құдіреті

Қыпшақ тілінің құдіреті

Қазіргі таңда ағылшын тілі халықаралық тіл болса, XVI-XVII ғасырларда Шығыс елдеріне барғысы келетін еуропалықтар қыпшақ тілін білуге міндетті болған. VIII ғасырда алуан тілді авторлардың шығармаларында Шығыс Еуропаның славян халықтары половецтер немесе печенегтер, Батыс Еуропаның латын тілді халықтары құмандар. Шығыста – қыпшақтар, кейінірек араб елдерінде мәмлүктер деп атаған тайпа пайда болды. Алғашқы рет қыпшақ этонимі Селенгадағы 759 жылы жазылған таста кездеседі. Негізінен қыпшақ тайпаларының 5 тобы бар. Соның бірі Қазақстан-Орал бойы қыпшақтары бұған сақ және Еділ-Жайық…

Толығырақ

Жамақтың ұлы Бейбарысты арабтар қалай аңыз қылды?

Жамақтың ұлы Бейбарысты арабтар қалай аңыз қылды?

Атақты Бейбарыс сұлтан туралы арабтардың халықтық романы. Мұқабасындағы жазуы мен суреті сары алтындай жарқыраған бұл қызыл кітап «Бейбарыс» деп аталады. Атақты Бейбарыс сұлтан туралы арабтардың халықтық романы. ХVI ғасырдың туындысына жатады. Мұнда біз үшін көптеген тосын да тың деректер бар. Кітапты қазақшаға белгілі көсемсөзші, қаламгер Сауытбек Әбдірахманов аударыпты. Кітаптың желісі бойынша Бейбарыс сұлтанға қайта оралып, әңгіме өрбітуге себеп жеткілікті. Тарихшылар Еділ Ноянов пен Меңдігүл Ноғайбаева көмекке келді. Сұхбат «Мәдениет» телеарнасында түсіріліп, газеттік нұсқасы «Халық сөзіне»…

Толығырақ

Қыпшақ хандығы (XI ғ басы-1219 ж.)

Қыпшақ хандығы (XI ғ басы-1219 ж.)

656 жылы Батыс түрік қағанаты құлағаннан кейін Алтай тауының Солтүстік жағы мен Ертіс өңірін жайлаған қыпшақтардың едәуір мол топтары кимектердің басшылығы мен тайпалар одағының өзегін құрайды. Алайда негізгі қыпшақ тайпаларының өзін-өзі билеуге ұмтылған талабы VIII ғасырдың соңында оларды кимек мемлекетінің құрамынан бөлініп, батысқа қарай көшуіне апарып соғады. Бірақ қыпшақтар түбірлі тәуелсіздікке жете алмайды, олар VIII-X ғғ. кимек мемлекетінің құрамында болып, қыпшақтар тарихы кимектер тарихымен қоса өрледі. XI ғасырдың басында Кимек қағанаты тарханнан кейін, кимек, қыпшақ…

Толығырақ

«Бабалар ізімен» экспедициясы АҚШ астанасы Вашингтон қаласына келіп жетті

«Бабалар ізімен» экспедициясы АҚШ астанасы Вашингтон қаласына келіп жетті

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясындағы «Бабалар ізімен» тарихи-ғылыми экспедициясы Америка Құрама Штаттарының астанасы Вашингтон қаласына келіп жетті. Экспедиция мүшелері мұнда америкалық үндістердің ұлттық мұражайында болып, ондағы тарихшы мамандармен кездесті. Вашингтон қаласы – 26 күнге созылған экспедицияның ең соңғы нүктесі. Енді олар бірер күнде елге ораламақ. Вашингтон қаласында америкалық үндістердің ұлттық музейі бар. Төрт қабат ғимаратта орын тепкен мұражай қаланың қақ ортасында, Капитолийдің тура жанында орналасқан. Мұнда үндістерге қатысты көптеген мәлімет бар. «Бабалар ізімен» экспедициясы осында арнайы…

Толығырақ

«Бабалар ізімен» тарихи-ғылыми экспедициясы Оңтүстік Кореяда

«Бабалар ізімен» тарихи-ғылыми экспедициясы Оңтүстік Кореяда

«Бабалар ізімен» тарихи-ғылыми экспедициясы Оңтүстік Корея астанасы Сеул қаласына табан тіреді. Ғалымдар мұнда орта ғасырдағы Моңғол империясының жүргізген билігіне қатысты тың деректерді зерттеу үстінде. Экспедиция мүшелері тарихи жерлерді аралап, ғалымдармен кездесу ұйымдастырған. Орта ғасырда Моңғол империясы мен Корея патшалығы әскер арасында 6 рет үлкен шайқас болған. Бірақ әскері олар өте күшті және аса айбынды моңғол армиясына қарсы төтеп бере алмайды. Бірақ моңғол кезеңіне дейін де Корей жеріндегі патшалықтар Ұлы даламен байланыста болған. Сапар Ысқақов, «Бабалар…

Толығырақ

«БАБАЛАР ІЗІМЕН» ЭКСПЕДИЦИЯСЫ ЖАПОНИЯДА

«БАБАЛАР ІЗІМЕН» ЭКСПЕДИЦИЯСЫ ЖАПОНИЯДА

«Бабалар ізімен» экспедициясы Жапонияда. Ғылыми-зерттеу тобы Дешті Қыпшақтан шыққан жаужүрек жауынгерлер туралы тың деректер іздемек. 1274 жылы Шыңғыс ханның немересі Құбылай хан 100 мың әскерді жұмылдырып, Күншығыс еліне жорық ұйымдастырғаны тарихтан белгілі. Кемемен қазіргі Оңтүстік Корея жақтан шығып, Жапон елінің оңтүстігіне беттейді. Әскери топ теңіз дауылына тап келіп, сәтсіздікке ұшырайды. Бірінші жорық нәтижесіз болады, екіншісінде де жеңіске жетпейді. САПАР ЫСҚАҚОВ «БАБАЛАР ІЗІМЕН» ТАРИХИ-ҒЫЛЫМИ ЭКСПЕДИЦИЯСЫНЫҢ ЖЕТЕКШІСІ: – Жапон елі әуелден жабық ел болды. Сыртқа өздері көп…

Толығырақ
1 2